1
0
• ગેરકાયદેસર વેપારની ચેઇન તોડવા માટે સામૂહિક કાર્યવાહી અને મજબૂત અમલીકરણ જરૂરી છે: ફિક્કી કેસકેડ સેમિનાર ¡
ડો. કે લક્ષ્મી નારાયણ રાવ, ડીજીપી, સીઆઇડી (ક્રાઈમ અને રેલવે), ગુજરાત પોલિસ, આજે ‘બ્રેકિંગ ધ ચેઇન ઓફ ઇલીસિટ ટ્રેડ: બિલ્ડીંગ અ સિક્યોર એન્ડ રેસિલીએન્ટ ઇકોનોમી’ વિષય પરના ફિક્કીના કેસકેડ સેમિનારને સંબોધતા નકલી અને દાણચોરીના વધતા જોખમનો સામનો કરવા માટે મજબૂત સામૂહિક કાર્યવાહીની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
ગેરકાયદેસર વેપાર એ એક ગંભીર પડકાર તરીકે ઉભરી આવ્યો છે, જેના ઘણા આર્થિક અને સામાજિક દૂરગામી પરિણામો પણ છે, તેના પર ભાર મૂકતા તેમણે કહ્યું કે, “બનાવટી વસ્તુઓ અને દાણચોરી એ ફક્ત આર્થિક ગુના નથી; પણ તે જાહેર સલામતી, ગ્રાહક વિશ્વાસ અને કાયદેસર વ્યવસાયોની અખંડિતતા માટે વ્યાપક અસરો ધરાવે છે. આ જોખમનો સામનો કરવા માટે એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીસ, સરકારી વિભાગો, ઉદ્યોગો અને અન્ય હિસ્સેદારો વચ્ચે સંકલિત અને સતત પ્રયાસની જરૂર છે. ઇન્ટેલિજન્સ- શેરીંગ, તપાસ અને ઇન્ટર-એજન્સી સંકલનને મજબૂત કરીને, આપણે ગેરકાયદેસર વેપારને સરળ બનાવતા નેટવર્ક્સને તોડી શકીએ છીએ અને વધુ સુરક્ષિત અને સ્થિતિસ્થાપક આર્થિક વાતાવરણ બનાવી શકીએ છીએ,” એમ ડૉ. રાવે ઉમેર્યું હતું.
શ્રી સુનૈના તોમર, ભૂતપૂર્વ એડિશનલ ચીફ સેક્રેટરી, ગુજરાત સરકાર અને કાઉન્સિલ મેમ્બર, ફિક્કી- ગુજરાત સ્ટેટ કાઉન્સિલ કહે છે, “ગેરકાયદેસર વેપાર એ કાયદેસર ઉદ્યોગો માટે સ્પર્ધાત્મક ગેરલાભો ઉભા કરે છે અને રોકાણકારોના વિશ્વાસ અને ટકાઉ ઔદ્યોગિક વિકાસને નબળી પાડે છે. કાયદેસર વ્યવસાયોનું રક્ષણ કરવા અને સ્પર્ધાત્મક અને ટકાઉ વાતાવરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકાર, ઉદ્યોગ અને અમલીકરણ એજન્સીઓ વચ્ચે સહયોગ વધારવો મહત્વપૂર્ણ છે.”
શ્રી કેભારુ સ્મિથ, ડિરેક્ટર અને એસોશિયેટ જનરલ કાઉન્સેલ, એમેઝોન, ઈ-કોમર્સમાં વિશ્વાસ બનાવવા અને ગેરકાયદેસર વેપારને સંબોધવામાં સામૂહિક કાર્યવાહીના મહત્વ પર ભાર મૂકતા કહે છે, “વિશ્વાસ એ કોઈ વિશેષતા નથી, પરંતુ તે એક પાયો છે. એમેઝોનના હજારો કર્મચારીઓ દરરોજ ગ્રાહકોને કૌભાંડો, છેતરપિંડી અને દુરુપયોગથી બચાવવા માટે અદ્યતન ટેકનોલોજી, સક્રિય દેખરેખ, ગ્રાહક શિક્ષણ અને ગ્લોબલ એન્ફોર્સમેન્ટ સહયોગીઓની સાથે જોડાઈને ખરાબ કલાકારોથી આગળ રહેવા માટે કામ કરે છે. આના પર વધુ ધ્યાન આપવાથી અમને ભારતમાં અમારો અત્યાર સુધીનો સૌથી ઝડપી પ્રાઇમ ડે પર પહોંચાડવામાં મદદ મળી છે. આ વિશ્વાસ ઉભો કરવા માટે અમારા સ્ટોરમાં દરેક વ્યવહાર પહેલાં, દરમિયાન અને પછી અવિરત પગલાં લેવાની જરૂર છે. તેથી, અમારો અભિગમ એ ચાર એકબીજા સાથે જોડાયેલા સ્તંભો પર બનેલો છે: સક્રિય નિવારણ ગ્રાહકો સુધી પહોંચે તે પહેલાં જ જોખમોને અટકાવે છે, નુકસાન થયા પછી ફક્ત પ્રતિક્રિયા આપતું નથી; ઉભરતા જોખમોની આગાહી કરવા અને વાસ્તવિક સમયમાં ખરાબ કલાને શોધવા માટે માનવીય કુશળતા દ્વારા અદ્યતન એઆઇ અને મશીન લર્નિંગનો ઉપયોગ કરતા સ્કેલ પરની ગુપ્ત માહિતી મેળવવી; નિર્ણાયક અમલીકરણની ઝડપી, પરિણામલક્ષી કાર્યવાહી દ્વારા તેમને જવાબદાર બનાવે છે, જે અમારા સ્ટોરને છેતરપિંડી અને દુરુપયોગ માટે પ્રતિકૂળ વાતાવરણ બનાવે છે; માહિતી અને પારદર્શિતા દ્વારા સતત ગ્રાહક સશક્તિકરણની મદદથી, ગ્રાહકો હંમેશા જાણકાર છે અને આત્મવિશ્વાસપૂર્વકના નિર્ણયો લેવા માટે યોગ્ય માહિતી અને સાધનો હોય તેની ખાતરી કરે છે. છેલ્લે, અમને આનંદ છે કે આ વર્ષે, એમેઝોનના કાઉન્ટર ક્રાઈમ યુનિટ (સીસીયુ) એ ભારતમાં વિસ્તરણ કર્યું છે અને સિવિલ સુટ્સ અને ક્રિમિનલ રેફરલ્સ દ્વારા નકલી ખરાબ તત્વો સામેની લડાઈને આગળ વધારવા માટે અમારા મજબૂત સક્રિય અને આગાહીત્મક નિયંત્રણો પર નિર્માણ કરશે, જે ભારતમાં કાયદા અમલીકરણ અધિકારીઓના જમીન પરના પ્રયાસોને સમર્થન આપશે.
શ્રી મનિષ કુલ્હારી, કમિશનર ઓફ કસ્ટમ્સ, અમદાવાદ કહે છે, “દેશમાં ગેરકાયદેસર માલના પ્રવેશ અને હિલચાલને રોકવામાં કસ્ટમ્સ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ગુજરાત કસ્ટમ્સ એ રિસ્ક-બેઝ્ડ પ્રોફાઇલિંગ અને ઇન્ટેલિજન્સ- લેડ એન્ફોર્સમેન્ટ અભિગમ અપનાવ્યો છે, જે ટેકનોલોજીના ઉપયોગ અને અન્ય એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીઓ સાથે ગાઢ સંકલનથી પૂરક બનાવે છે. આ વર્ષે જ, ગુજરાત કસ્ટમ્સે મુન્દ્રા બંદર પર 80 લાખથી વધુ ગેરકાયદેસર સિગારેટ જપ્ત કરી છે, જે ગેરકાયદેસર વેપાર દ્વારા ઉભા થયેલા પડકારના કદને દર્શાવે છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં, સોનાની દાણચોરીના કિસ્સાઓમાં રૂ. 100 કરોડથી પણ વધુની કિંમતનું આશરે 10 કિલો સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું છે. કસ્ટમ્સ સતત એનડીપીએસ સબસ્ટેન્સીસ અને હાઇડ્રોપોનિક વીડ સહિતની પ્રતિબંધિત વસ્તુઓને પણ અટકાવી રહ્યું છે. આ પ્રયાસો ગેરકાયદેસર સપ્લાય ચેઇનને વિક્ષેપિત કરવા અને કાયદેસરના વેપારને સુરક્ષિત રાખવા માટે સતત ઇન્ટેલિજન્સ શેરિંગ, ઇન્ટર-એજન્સી કોઓર્ડિનેશન અને ઉદ્યોગ સાથે વધુ સહયોગની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.”
ગેરકાયદેસર વેપારના લેન્ડસ્કેપ- વિશ્લેષણ અને અસરોની રૂપરેખા આપતા, ફિક્કી, કેસકેડના સલાહકાર અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ અને કસ્ટમ્સ (સીબીઆઇસી)ના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ શ્રી પી સી ઝા એ જણાવ્યું હતું કે, “ઊંચા પરોક્ષ કરવેરા અને નિયમનકારી અંતર દ્વારા બનાવેલા ખર્ચ આર્બિટ્રેજ પર દાણચોરી ખીલે છે. જ્યારે તમાકુ, દારૂ અને સોના જેવા ઉત્પાદનો પર ડ્યુટી નોંધપાત્ર રીતે ઊંચી હોય છે, ત્યારે તે ગેરકાયદેસર વેપાર માટે વધુ પ્રોત્સાહક બને છે, જેના લીધે કાયદેસર વ્યવસાયોને નબળા પાડે છે અને સરકારની આવક ઘટાડે છે. કાયદેસર અને ગેરકાયદેસર બજાર કિંમત વચ્ચેનો તફાવત માત્ર વાજબી સ્પર્ધાને બગાડે છે એટલું જ નહીં પણ નાગરિકોને નકલી માલના સંપર્કમાં પણ લાવે છે, જે જાહેર આરોગ્ય માટે ગંભીર સમસ્યા બની શકે છે. આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે એક સંતુલિત કરનીતિ, મજબૂત અમલીકરણ અને વધુ ઇન્ટર-એજન્સી સંકલનની જરૂર છે.”
શ્રી દીપ ચંદ, સલાહકાર, ફિક્કી કેસકેડ અને ભૂતપૂર્વ સ્પેશિયલ કમિશનર ઓફ પોલિસ, નવી દિલ્હી કહે છે, “બનાવટી વસ્તુ અને દાણચોરી એ ફક્ત આર્થિક ગુનાઓ નથી પણ તે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, જાહેર આરોગ્ય અને ગ્રાહક વિશ્વાસ માટે ગંભીર ખતરારૂપ છે. આપણે એક પોલિસી સુધારણા, વાસ્તવિક સમયનું ઇન્ટેલિજન્સ શેરિંગ અને મજબૂત જાહેર-ખાનગી સહયોગની જરૂર છે, તેમજ આ તસ્કરોને રોકવા માટે ગ્રાહક જાગૃતિ વધારવાની જરૂર છે. નિવારણ અને અમલીકરણ બંનેમાં મૂળ ધરાવતો આવો અભિગમ કાયદેસર વ્યવસાયોનું રક્ષણ કરવા અને ભારતના આર્થિક ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે ચાવીરૂપ છે.”
આ પેનલમાં ઉદ્યોગ, ગ્રાહક સંસ્થા અને એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીના રિપ્રેઝેન્ટેટિવ્સ એકજૂટ થયા હતા, જેમાં શ્રી સુબોધ માનકર- આઇ.પી.એસ., સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઓફ પોલિસ, કોસ્ટલ સિક્યુરિટી, ગુજરાત પોલિસ; શ્રી અનિંદિતા મેહતા, સીઇઓ, કન્ઝ્યુમર એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ સેન્ટર; શ્રી આશિષ પૌલ, વાઈસ પ્રેસિડેન્ટ- કોર્પોરેટ અફેર્સ, આઇટીસી લી. અને પ્રો. (ડો.) હરેશકુમાર બારોટ, હેડ ઓફ ડિપાર્ટમેન્ટ, ફાઈનાન્સિયલ ક્રાઈમ એન્ડ મેનેજમેન્ટ નેશનલ ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટી (એનએફએસયુ), મિનિસ્ટ્રી ઓફ હોમ અફેર્સ, ગવર્મેન્ટ ઓફ ઇન્ડિયાનો સમાવેશ થાય છે.
આ સેમિનારમાં બનાવટી અને દાણચોરીનો સામનો કરવા માટેની મજબૂત નીતિગત હસ્તક્ષેપ, અસરકારક અમલીકરણ પદ્ધતિ તથા સરકારી એજન્સીઓ, ઉદ્યોગ, કાયદા અમલીકરણ સત્તાવાળાઓ તથા ગ્રાહક સંગઠનો વચ્ચે વધુ સહયોગની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો છે.
ચર્ચામાં ગેરકાયદેસર વેપારના વિકસતા પડકારનો સામનો કરવા માટે સંસ્થાકીય ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવા, ટેકનોલોજીનો લાભ લેવા, ઇન્ટર-એજન્સી સંકલનમાં સુધારો કરવા અને જાહેર જાગૃતિ વધારવાના મહત્વ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો. સહભાગીઓએ નકલી અને દાણચોરી સામે એક સ્થિર ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે વ્યવસાયો અને ગ્રાહકોની સક્રિય ભાગીદારીની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો.
ફિક્કી કેસકેડ એ સરકારી વિભાગો, એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીઓ, ઉદ્યોગ હિસ્સેદારો અને સિવિલ સોસાયટી સાથે સતત કામ કરી રહી છે, જેનાથી અર્થતંત્ર અને સમાજ પર નકલી અને દાણચોરીની પ્રતિકૂળ અસર વિશે જાગૃતિ આવે. દેશભરમાં સતત નીતિની હિમાયત કરી, ક્ષમતા-નિર્માણ પહેલ અને હિસ્સેદારોની સંડોવણી દ્વારા, ફિક્કી કેસકેડ એ ગેરકાયદેસર વેપાર સામે લડવા માટેના રાષ્ટ્રીય પ્રયાસોને મજબૂત બનાવવાનું ચાલુ રાખે છે.
