1
0
અમદાવાદ:- ઈસબગોલ પ્રોસેસર્સ એસોસિયેશને (આઈપીએ) જીએસટી કાઉન્સિલ, નાણાં મંત્રાલય, સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઈનડાયરેક્ટ ટેક્સીસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (સીબીઆઈસી) અને ટેક્સ રિસર્ચ યુનિટ (ટીઆરયુ)ને કુદરતી રીતે મેળવવામાં આવતા ઈસબગોલ (Psyllium)ના બીજ પર જીએસટી કઈ રીતે લાગુ પડે તે અંગે તાત્કાલિક સ્પષ્ટતા કરવા અપીલ કરી છે. જીએસટી સત્તાવાળાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલા અલગ-અલગ અર્થઘટનને કારણે ભારતના ઈસબગોલના મહત્વના ટ્રેડિંગ અને પ્રોસેસિંગ બજારો પૈકીના એકમાં વેપાર-વાણિજ્યને અસર થઈ છે.ખેડૂતો પાસેથી સીધી રીતે તેમના કુદરતી સ્વરૂપમાં ખરીદવામાં આવેલા ઈસબગોલના બીજને, તેમાં કોઈ ઇરાદાપૂર્વકની સૂકવણી કે પ્રોસેસિંગ કરવામાં આવ્યું ન હોય તો, ‘તાજા’ ગણવા જોઈએ અને તેના પર શૂન્ય જીએસટી લાગવો જોઈએ કે પછી તેને ‘સૂકા’ ગણીને 5 ટકા જીએસટી લાગવો જોઈએ? ખાસ કરીને જ્યારે સીબીઆઈસીની પ્રશ્નોત્તરીમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે તાજા ઈસબગોલના બીજ પર શૂન્ય જીએસટી છે, જ્યારે સૂકા અથવા ફ્રોઝન બીજ પર 5 ટકા જીએસટી લાગે છે.
ગુજરાત અને રાજસ્થાનના અલગ-અલગ અભિપ્રાયગુજરાતમાં ઓથોરિટી ફોર એડવાન્સ રુલિંગે 29 મે, 2026ના GUJ/GAAR/R/2026/21ના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતો પાસેથી સીધી રીતે એપીએમસીની હરાજી મારફતે મેળવવામાં આવેલા અને કોઈપણ પ્રકારની સૂકવણી, ફ્રીઝિંગ, ક્રશિંગ અથવા અન્ય પ્રોસેસિંગ વિના કુદરતી, કાચા અને પ્રોસેસ ન કરાયા હોય તેવા સ્વરૂપમાં સપ્લાય કરવામાં આવતા ઈસબગોલના બીજને તાજા ઈસબગોલના બીજ ગણવામાં આવે છે અને તેના પર જીએસટીમાંથી મુક્તિ મળે છે.
જોકે, રાજસ્થાનમાં તાજેતરમાં આપવામાં આવેલા ચુકાદાઓમાં અલગ અભિપ્રાય લેવામાં આવ્યો છે. ‘In Re: M/s Surendra Bucha’ (RAJ/AAR/2026-27/03) કેસમાં રાજસ્થાન એએઆરએ જણાવ્યું હતું કે એપીએમસીના વેપારીઓ દ્વારા પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સને સપ્લાય કરવામાં આવતા ઈસબગોલના બીજ પર 5 ટકા જીએસટી લાગશે. એએઆરએ એવો તર્ક આપ્યો હતો કે ઇરાદાપૂર્વક સૂકવણી કરવામાં ન આવી હોવા છતાં સૂકી અને હવાની અવરજવરવાળી સ્થિતિમાં સંગ્રહ કરવાને કારણે બીજ સૂકાયેલા સ્વરૂપમાં આવી જાય છે. સમાન હકીકતો ધરાવતા કેસમાં આ અભિપ્રાય ગુજરાતના ચુકાદાથી સીધો વિપરીત છે.
ઓગસ્ટમાં નોંધાયેલા રાજસ્થાનના વધુ કેટલાક ચુકાદાઓમાં પણ શૂન્ય જીએસટીની મુક્તિ નકારી કાઢવામાં આવી છે અને ઈસબગોલના બીજને 5 ટકા જીએસટીપાત્ર ગણવામાં આવ્યા છે. આથી ઉદ્યોગ સામેની અનિશ્ચિતતા વધુ વધી છે.
અનિશ્ચિતતાથી વેપારને અસરઆ પરસ્પર વિરોધાભાસી અર્થઘટનને કારણે ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મધ્ય પ્રદેશના મુખ્ય વેપારી વિસ્તારોમાં તાજા ઈસબગોલના બીજની હેરફેર પર ગંભીર અસર થઈ છે. સંભવિત કરવેરા માગણી, વ્યાજ અને દંડની ચિંતાને કારણે વેપારીઓ ઇન્વોઇસ આપતા ખચકાઈ રહ્યા છે. બીજી તરફ, ખેડૂતોને પોતાની ખેતપેદાશ વેચવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે અને પ્રોસેસર્સને કાચા માલના પુરવઠા અંગે અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
દેશના ઈસબગોલના મુખ્ય વેપારી કેન્દ્રોમાંના એક ઊંઝા માટે આ વિક્ષેપ ખાસ મહત્વનો છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ઉદ્યોગના હિતધારકો એકસમાન કરવેરા નીતિની રાહ જોઈ રહ્યા હોવાથી જીએસટીના વિવાદને કારણે વેપારી પ્રવૃત્તિ લગભગ ઠપ થઈ ગઈ છે.
નિકાસલક્ષી ઉદ્યોગ પર નોંધપાત્ર અસરઈસબગોલના બીજનો મુખ્યત્વે ઈસબગોલ હસ્કના ઉત્પાદન માટે કાચા માલ તરીકે ઉપયોગ થાય છે. આઈપીએ મુજબ, તૈયાર ઈસબગોલ હસ્કમાંથી આશરે 90 ટકા નિકાસ કરવામાં આવે છે, જ્યારે લગભગ 10 ટકા ઉત્પાદન દેશમાં જ 5 ટકા જીએસટી સાથે વેચાય છે. વાર્ષિક ધોરણે ઈસબગોલના બીજની લગભગ 70 ટકા ખરીદી એપ્રિલથી જૂન દરમિયાન થાય છે, જ્યારે નિકાસ સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન ચાલુ રહે છે.
એસોસિયેશને જણાવ્યું હતું કે કુદરતી રીતે મેળવવામાં આવેલા તાજા બીજ પર જીએસટી લાદવામાં આવે તો ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટના કારણે કાર્યશીલ મૂડીનો મોટો હિસ્સો પણ અટવાઈ જશે. ખાસ કરીને નિકાસલક્ષી ઉદ્યોગ માટે આ બાબત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે આવી ટેક્સ ક્રેડિટનો અંતે ઉપયોગ કરવો અથવા તેનું રિફંડ મેળવવું જરૂરી બને છે.
આઈપીએની એકસમાન રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પષ્ટતાની માગઈસબગોલ પ્રોસેસર્સ એસોસિયેશનના પદાધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ખેડૂતો, વેપારીઓ, પ્રોસેસર્સ અને નિકાસકારો દ્વારા દેશના તમામ રાજ્યોમાં અનુસરી શકાય તેવું સ્પષ્ટ અને એકસમાન અર્થઘટન ઉદ્યોગ માટે જરૂરી છે.
એસોસિયેશને જીએસટી કાઉન્સિલ, નાણાં મંત્રાલય, સીબીઆઈસી અને ટીઆરયુને આ સમગ્ર મામલાની તપાસ કરી રાષ્ટ્રીય સ્તરે લાગુ પડે તેવી સ્પષ્ટતા જારી કરવા અપીલ કરી છે. ખેડૂતો પાસેથી તેમના કુદરતી સ્વરૂપમાં ખરીદવામાં આવેલા અને કોઈપણ ઇરાદાપૂર્વકની અથવા મશીન દ્વારા કરવામાં આવેલી સૂકવણી વિના પ્રોસેસિંગ યુનિટ્સને સપ્લાય કરવામાં આવતા ઈસબગોલના બીજને તાજા ગણવા જોઈએ અને તેથી તેના પર જીએસટીમાંથી મુક્તિ મળવી જોઈએ કે નહીં તે અંગે સ્પષ્ટ નિર્ણય કરવાની માગ કરવામાં આવી છે.
આઈપીએનું માનવું છે કે તાત્કાલિક સ્પષ્ટતા કરવામાં આવે તો ઈસબગોલના બીજના બજારમાં ફરી વિશ્વાસ સ્થાપિત કરવામાં મદદ મળશે, ખેડૂતોના હિતોનું રક્ષણ થશે, જીએસટીના પાલનમાં એકરૂપતા આવશે, ભવિષ્યમાં કરવેરા સંબંધિત વિવાદો અટકશે અને ઈસબગોલ પ્રોડક્ટ્સનું ઉત્પાદન તથા નિકાસ કોઈપણ વિક્ષેપ વિના ચાલુ રાખી શકાશે.
સરકારને મહેસૂલી આવકમાં કોઈ નુકસાન નહીંએસોસિયેશને એ બાબત પર પણ ભાર મૂક્યો છે કે કુદરતી રીતે મેળવવામાં આવેલા ઈસબગોલના બીજને તાજા ગણીને જીએસટીમાંથી મુક્ત રાખવામાં આવે તો તેનાથી સરકારને મહેસૂલી આવકમાં કોઈ નુકસાન થશે નહીં. દેશમાં વેચાતા તૈયાર ઈસબગોલ હસ્ક પર 5 ટકા જીએસટી લાગુ પડે છે, જ્યારે તૈયાર ઈસબગોલ હસ્કનો મોટાભાગનો હિસ્સો નિકાસ કરવામાં આવે છે. તેથી ઉદ્યોગનું માનવું છે કે સૂચિત સ્પષ્ટતાથી મુખ્યત્વે કાચા માલ પરના કરવેરાના વ્યવહારમાં નિશ્ચિતતા અને એકરૂપતા આવશે અને તેની સરકારની મહેસૂલી આવક પર કોઈ પ્રતિકૂળ અસર નહીં પડે.
instagram link :-
https://www.instagram.com/reel/DcdV5hluv_B/?igsi=MXJuOXI4b3B4cHJrNA==
facebook link :-
https://www.facebook.com/share/v/1JrtWDkXBP/
youtube link :-
https://youtube.com/shorts/3RIv30vFc-Q?si=bs3y942dlAjomWgg
